Ochrona gatunków w Polsce
Ochrona gatunkowa ma na celu zapewnienie przetrwania dziko występujących w Polsce i Unii Europejskiej gatunków roślin, zwierząt i grzybów. Chroni się gatunki, które są rzadkie, endemiczne lub zagrożone wyginięciem. Ponadto obejmuje ona zachowanie odpowiedniego stanu ochrony tych organizmów oraz ich siedlisk i ostoi. Ważnym celem jest również ochrona różnorodności gatunkowej i genetycznej. Zadania związane z ochroną ostoi i stanowisk roślin czy grzybów, a także miejsc rozrodu i stałego przebywania zwierząt, mogą być realizowane poprzez tworzenie specjalnych stref ochronnych. Dzięki temu ochrona staje się bardziej skuteczna i ma szerszy zakres. W Polsce ochroną ścisłą objętych jest 415 gatunków roślin, 232 gatunków grzybów i 589 gatunków zwierząt.
Rodzaje ochrony gatunków w Polsce
Zakazy dotyczące chronionych gatunków roślin i grzybów
W odniesieniu do dziko występujących roślin i grzybów objętych ochroną gatunkową wprowadza się szereg zakazów. Obejmują one zarówno działania bezpośrednie, jak zrywanie, niszczenie i uszkadzanie tych organizmów, jak i niszczenie ich siedlisk i ostoi. Zakazane są także ingerencje w środowisko. Rozumie się przez to zmiany stosunków wodnych, stosowanie środków chemicznych czy niszczenie ściółki leśnej i gleby w ostojach. Ponadto niedozwolone jest pozyskiwanie, zbieranie, przetrzymywanie, posiadanie, preparowanie i przetwarzanie całych roślin i grzybów oraz ich części. Obejmuje to również zakazy dotyczące oferowania do sprzedaży, wymiany czy darowizny roślin i grzybów. Przepisy dotyczą zarówno żywych, martwych, przetworzonych, jak i spreparowanych produktów pochodnych. Dodatkowo zabronione jest ich wwożenie z zagranicy oraz wywożenie poza granice państwa. Niezależnie od formy – żywej, martwej, przetworzonej, spreparowanej, jak również w postaci części lub produktów pochodnych.
Możliwość wydania odstępstwa od zakazów
Do wyjątków od zakazów dotyczących dziko występujących roślin i grzybów należą czynności związane z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Ma to miejsce w przypadku, gdy zastosowane technologie uniemożliwiają przestrzeganie ogólnych ograniczeń. Brane pod uwagę jest także usuwanie roślin i grzybów zagrażających materiałom lub obiektom budowlanym. Po otrzymaniu zgody na odstępstwa od zakazów dozwolone jest również pozyskiwanie określonych gatunków roślin i grzybów. Pod uwagę bierze się pozyskanie roślin i grzybów wraz z ich częściami i produktami pochodnymi. Mogą to wykonać jedynie osoby posiadające zezwolenie wojewody na takie działania.
Kto wydaje zezwolenia na odstępstwa od zakazów dotyczących gatunków chronionych?
