Klimat, a bioróżnorodność

Klimat bioróżnorodność

Bioróżnorodność to pojęcie najczęściej używane w kontekście gatunków – to po prostu zróżnicowanie roślin, zwierząt, grzybów i mikroorganizmów na Ziemi. Jak dotąd opisanych jest ok. 1,7 mln gatunków, ale co roku naukowcy ogłaszają odkrycie aż 15 000 nowych! Aż trudno uwierzyć, że jeszcze w XIX wieku brytyjski entomolog John O. Westwood oceniał, że na Ziemi jest zaledwie 400 000 gatunków owadów. Dziś wiemy, że jest ich ponad milion, a tempo odkrywania nowych insektów nie zwalnia. Ocenia się, że na naszej planecie może istnieć od 3 do 100 milionów gatunków wszystkich żywych stworzeń.

Pojęcie bioróżnorodności nie odnosi się jednak tylko do zróżnicowania pomiędzy gatunkami, ale też w obrębie gatunku (różnorodność genetyczna) oraz zróżnicowania ekosystemów.

Klimat

Może się wydawać, że naukowców chcących odkrywać nowe gatunki czeka jeszcze sporo pracy. Niestety wszystko na to wskazuje, że nie będziemy w stanie odkryć wszystkich gatunków, ponieważ część z nich wyginie, zanim dowiemy się o ich istnieniu. Według badań opublikowanych w „Nature” w 2004 r. 15 – 37% gatunków roślin i zwierząt będzie skazanych na wyginięcie do 2050 roku, z powodu globalnych zmian klimatu. Wiele gatunków ma małą tolerancję na warunki panujące w swoim otoczeniu i mała zmiana warunków środowiska może spowodować ich wyginięcie. Tak było na przykład z ropuchą złotą, którą ostatni raz widziano w roku 1989 i jest uznana za gatunek wymarły. Wzrost średniej temperatury powoduje bardzo szybkie zmniejszanie się pokrywy lodowej, będącej naturalnym środowiskiem życia niedźwiedzi polarnych, czy fok. Rosnące temperatury powodują przesuwanie regionów występowania ptaków i motyli o 200 kilometrów i więcej na północ. Przez ocieplenie klimatu okres wegetacyjny roślin zaczyna się średnio o ponad 2 tygodnie wcześniej, co nie współgra z okresem lęgowym wielu ptaków. Ich młode rodzą się, mając do dyspozycji mniej pokarmu. Przy ociepleniu wód oceanów o 2oC nastąpi masowe wymieranie koralowców. Przykłady negatywnego wpływu globalnych zmian klimatu na bioróżnorodność można mnożyć.

W miejscach, gdzie istnieją dość silne (od ok. 4m/s) i stałe wiatry, mogą powstać elektrownie wiatrowe. Mają one postać turbin, które w czasie obracania produkują energię. Najczęściej używa się turbin o mocy 1,5 – 3MW, ale moc może dochodzić nawet do 5MW. W Polsce najlepsze warunki dla tych elektrowni są na północy Polski. Udział w produkcji całkowitej energii elektrycznej w naszym kraju to zaledwie 0,96%. Mamy w sumie 484 instalacji wiatrowych o łącznej mocy 1489MW. Dla porównania w Niemczech, największym producencie tego typu energii w Europie, do 2010 r. zainstalowano ponad 21 000 turbin o łącznej mocy ponad 27 000 MW, co w przeliczeniu daje 6% udziału w produkcji energii. Dania z kolei, w której produkowanych jest większość turbin wiatrowych, może pochwalić się ponad 3700 MW mocy z turbin, których produkcja zaspokaja ponad 20% zużycia energii elektrycznej w kraju. Jednym z liderów jest również Hiszpania zaspokajająca prawie 12% zapotrzebowania na energię energetyką wiatrową.

Las

Las

Lasy są niezwykle ważnymi ekosystemami z punktu widzenia zarówno ochrony klimatu, jak i bioróżnorodności. W lasach tropikalnych występuje największe bogactwo gatunkowe na lądzie. Lasy ponadto pełnią niezwykle ważną rolę w procesie łagodzenia zmian klimatu, ponieważ pochłaniają dwutlenek węgla z atmosfery i wbudowują go w swoje tkanki. Jedno drzewo pochłania w ciągu swojego życia średnio 750 kg CO2. Tempo zanikania lasów w ostatnich latach spadło, choć w dalszym ciągu pozostaje na alarmująco wysokim poziomie. Tymczasem nawet 20% światowej emisji dwutlenku węgla spowodowane jest przez karczowanie i wypalanie oraz rabunkową gospodarkę leśną.

Czy wiesz, że…

… mamy w Polsce 23 parki narodowe, które zajmują ok. 1% powierzchni kraju. Są one tworzone głównie w celu zachowania różnorodności biologicznej oraz odtworzenia zniekształconych siedlisk przyrodniczych. Najczęściej w logo Parku występuje często spotykany lub charakterystyczny dla danego parku gatunek rośliny lub zwierzęcia, np. żubr w Białowieskim Parku Narodowym lub kozica w Tatrzańskim PN. W parku są również inne atrakcje, np. w Parku Narodowym Gór Stołowych powstało pierwsze w Polsce Muzeum Żaby propagujące ideę ochrony tych płazów.

Fakty i mity

Na temat zmian klimatu istnieje wiele fałszywych przekonań. Jednym z nich jest to, że genetycznie modyfikowana żywność (GMO) wpływa pozytywnie na środowisko naturalne i nie ma powiązania ze zmianami klimatu.Faktem jest, że uprawa GMO wpływa negatywnie na środowisko naturalne. Przede wszystkim obniża bioróżnorodność. Każda forma industrialnego rolnictwa, w którym nacisk jest położony na wielopowierzchniowe uprawy i monokultury, niszczy różnorodność biologiczną. Dział ONZ zajmujący się rolnictwem podał, że od 1990r. różnorodność genetyczna roślin uprawnych zmniejszyła się o ok. 75%, co jest powiązane z przechodzeniem na masową produkcję genetycznie jednakowych upraw. GMO zmniejsza bioróżnorodność, a co za tym idzie zmniejsza zdolność środowiska do adaptacji do zmian klimatu.

Porada…

… wyłącz stad-by w telewizorach, ładowarkach, monitorach, drukarkach, zasilaczach. Urządzenia

w stanie czuwania pobierają energię, czasem nawet więcej niż na rzeczywiste działanie. Tak jest np.

z drukarkami. Średnio 93% prądu idzie na samo czuwanie, a tylko 7% na drukowanie. W całej UE to rocznie ponad 50 000 gigawatogodzin, co daje ok. 50 000 000 000 kg CO2!

… w czasie podróży po świecie nie kupuj pamiątek wykonanych ze zwierząt zagrożonych wyginięciem. Bardzo popularne są figurki z kości słoniowej, torebki ze skór dzikich kotów, szale z wełny antylop, skorupy żółwi i wiele innych. Jeśli nie jesteś pewien, czy dana pamiątka jest wykonana z gatunku chronionego, nie kupuj jej!

***

Artykuł powstał w ramach projektu o akronimie LAKS: Local Accountability for Kyoto goalS (pol. „Lokalna odpowiedzialność ze realizację celów Protokołu z Kioto”), który jest współfinansowany z Instrumentu Finansowego Wspólnoty Europejskiej LIFE

Bibliografia:

Extinction risk from climate change, Thomas et al., Nature 427, 145-148 (8 January 2004)

Climate Institute

„Biodiversity for food and agriculture”, Food and Agriculture Organization of the United Nations

„Pamiątki w z chronionych gatunków”, WWF Polska

Baza wiedzy