napis alt

napis alt

napis alt

napis alt

napis alt

napis alt

Aktualności
Upcykling, czyli nowe na częściach starego
Utworzono 10.05.2013

Statystycznie Polak wytwarza 300 kilogramów śmieci rocznie, co w skali 38-milionowego kraju stanowi astronomiczną ilość. 

W zasadzie znamy trzy sposoby postępowania z odpadami. Pierwszy, najpopularniejszy to ich składowanie, co w wypadku plastikowych butelek oznacza czekanie - 800 lat, a w wypadku szklanego słoika 4000 lat - aż się rozłożą.

Drugi to spalanie śmieci, traktując je jako źródło energii. Spalarnie wzbudzają jednak wiele kontrowersji i trudno je budować ze względu na sprzeciw społeczności lokalnych, problematyczne jest bowiem zanieczyszczenie powietrza towarzyszące spalaniu tworzyw sztucznych. Jak zauważa Bartosz Szczytowski, prezes firmy Tsunami Recykling, „spalarnie to większe zło niż wysypiska, gdyż spalanie emituje trujące związki dioksyn, furanów, tlenków i innych. Spalanie jest przeniesieniem problemu do atmosfery. Póki odpady leżą jest jeszcze szansa, że ktoś je wykorzysta. Gdy je spalimy wszystko stracone. Do tego pojawia się problem z żużlem pozostałym po spalaniu".

Trzeci, nie budzący kontrowersji sposób, oznacza recykling surowców wtórnych. Niestety pomimo powszechnej świadomości czym jest recykling i pozytywnych skojarzeń, które to słowo wzbudza, jedynie 5% odpadów w Polsce podlega powtórnemu odzyskowi.

Recykling a upcykling?
My proponujemy by pójść krok dalej przechodząc od recyklingu do upcyklingu. Upcykling to twórcza forma wtórnego przetwarzania odpadów, w wyniku którego powstają produkty o wartości wyższej niż przetwarzane surowce.

Różnicę pomiędzy recyklingiem i upcyklingiem łatwo wytłumaczyć za pomocą przykładu. Jeśli postanowisz pożegnać się z koszulką i włożysz ją do pojemnika na odzież to wrzucisz ją do ponownego obiegu. Nastąpi „reuse" jeśli ktoś ją użyje w takiej postaci, recykling jeśli zostaną z niej odzyskane surowce. Wartością dodaną upcyklingu jest „upgrade" twojego używanego t-shirta poprzez ozdobienie go oryginalnym wzorem za pomocą szablonu. Tak „upragade'owana" koszulka zostaje wrzucona do wyższego obiegu dzięki designerowi, który dodając oryginalny szablon zwiększył jej wartość. Przewagą upcyklingu nad recyklingiem jest brak zaawansowanych procesów chemicznych, których wymaga często odzysk materiałów. Minimalizuje się też zużycie energii elektrycznej i gazu, stosując techniki manualne.

Innym przykładem dobrze ilustrującym różnicę jest to, co zrobimy z makulaturą. Jeśli oddasz gazety do recyklingu, zostaną przerobione w procesie przemysłowym i powstanie z nich nowy papier. Jeśli zaś wypleciesz z nich koszyk, wówczas stworzysz nową wartość świadczącą o upcyklingu. Ciekawego przykładu, jeśli chodzi o zastosowanie papieru w upcyklingu dostarcza Michał Kwasieborski, designer i juror w konkursie ART TECH DESIGN, który opowiada o krześle, jakie zbudował z pomocą kupionych na składzie makulatury książek.

Działania upcyklingowe naturalnie mogą zakładać daleko idącą transformację początkowych produktów do czego gorąco zachęcamy w ramach projektu ElektroReKreacje.
Krakowski artysta i juror konkursu ART TECH DESIGN, Tomasz Wójcik, stworzył instalacje z wykorzystaniem plastikowych zakrętek, butelek PET i tekturowych rur dodając do nich żarówki LED, o czym szerzej opowiedział nam w jednym z wywiadów. W październiku 201 r. na Targach Odpowiedzialnej Mody Wear Fair w Łodzi uczestnicy mogli korzystać z zaprojektowanej przez Tomasza Wójcika stoisk z plastikowych beczek czy biura prasowego złożonego z nakrętek i innych upcyklingowanych materiałów.

Upcykling jest również modny w wyposażeniu wnętrz. Na przykład w restauracji Len Arte w Katowicach zastosowano skrzynki do transportu jabłek jako półki, dodano lampy z puszek po oliwie, a gazety zawisły na wieszakach z pralni chemicznej. W pubie Mad Mick, tym razem w Katowicach, zainstalowano wieszaki do kurtek z butelek po piwie.

Od kołyski do ...
Istotą podejścia upcyklingowego jest zasada „cradle to cradle" czyli „od kołyski do kołyski". W ekologii przemysłowej wyznacznikiem odpowiedzialności firmy jest podejście do dbałości o produkt od „kołyski do grobu" czyli od jego projektowania aż po utylizację. W wypadku upcyklingu idziemy dalej przewidując dla produktów „reinkarnację" czyli na etapie projektowania dbamy o to by te same materiały mogły być wykorzystane jeszcze w inny, twórczy sposób.

Inną zasadą upcyklingu jest praktyczne podejście do twórczości, czyli skupienie się na tworzeniu praktycznych przedmiotów codziennego użytku niż instalacji stricte ozdobnych i zupełnie niepraktycznych, typu Wawel zbudowany z puszek.

Kasia Dorota z zajmującej się upcyklingiem inicjatywy POLtwór zwraca uwagę na etyczny aspekt tej działalności: "artyści czy pasjonaci zajmujący się upcyklingiem powinni ze względu na troskę o środowisko dążyć do używania materiałów z odzysku. Czasem bowiem zdarza się, że jako upcyklingowe, reklamowane są projekty, w których artyści wykorzystują codzienne obiekty w sposób niestandardowy, na przykład tworząc biżuterie z klocków lego, lecz ze względu na wygodę korzystają z nowych materiałów". W takim wypadku możemy mówić o twórczym designie, ale już nie o tym, że jest to działanie na rzecz zrównoważonego rozwoju. W ramach warsztatów upcyklingu można połączyć ekologiczne treści z radością twórczości i eksperymentowania. „Jeśli popracujesz 2 godziny nad portfelem z opakowań o soku - mówi Kasia Dorota - to dłużej się zastanowisz czy naprawdę chcesz wyrzucić kolejne opakowanie".

Toma Szaky, założyciel firmy TerraCycle produkującej produkty w 100% upcyklingowe - „śmietnisko to kiepsko zarządzany magazyn, w którym jest wszystko, czego potrzeba do produkcji nowych, atrakcyjnych przedmiotów". Produkty firmy obejmują latawce z opakowań po ciastkach, torby na komputer z plakatu i samochodowego pasa bezpieczeństwa, ramki z płytek obwodu drukowanego, plecaki z folii po napojach, zegary z płyt winylowych, doniczki z pojemników po jogurcie czy ołówki z gazet.
W ciągu 6 lat firma przetworzyła 50 milionów opakowań po sokach, 10 milionów butelek PET i 10 milionów opakowań po batonach, pokazując, że na kreatywnym użyciu odpadów można zarobić w etyczny sposób. Aby zapewnić sobie stałą dostawę odpadów, firma organizuje akcje, że za każde nadesłane opakowanie po chipsach, które używa do produkcji wpłaca 2 centy na cele charytatywne.

Kalendarz wydarzeń
newsletter
aeris futuro Zielone Wydarzenia
   
Eko-certyfikaty Ekocertfikaty
ekobiuro Ekobiuro
Konsultacje Konsultacje
Kalkulator CO2 Kalkulator CO2
  GRA Ekobiuro
Nasze filmy
telefon: 726 546 000, e-mail: biuro@aerisfuturo.pl
Al. Daszyńskiego 22/46, 31-534 Kraków

REJESTROWE DANE FUNDACJI: REGON 120209543, NIP 9452053376, KRS 0000251803

Możesz pomóc: PKO BP 92 1440 1127 0000 0000 0474 5396


engine solidside